“ढुक् ढुक् हैन‚ अब ढुक्क होऔं”,: महिलाको स्वास्थ्य, सशक्तिकरण र समानताको अभियान !

परिचय
नेपालमा महिनावारी केवल एक प्राकृतिक प्रक्रिया मात्र होइन, धेरै महिलाहरू र किशोरीहरूको लागि यो शिक्षा, स्वास्थ्य, र दैनिकीमा ठूलो चुनौती पनि हो। विशेष गरी ग्रामीण क्षेत्रमा, धेरै महिलाहरू सस्तो र सुरक्षित स्यानिटरी प्याडको अभावमा पुराना कपडा, चिथडा, पात, वा अन्य असुरक्षित साधनहरू प्रयोग गर्न बाध्य छन्। यसले संक्रमणको जोखिम बढाउँछ, लाज र असहजता महसुस गराउँछ, र महिलाहरूलाई स्कूल, काम, तथा सामाजिक गतिविधिबाट टाढा राख्छ। यसरी महिनावारीका कारण उनीहरू जीवनका धेरै अवसरहरू गुमाउन बाध्य छन्।

तर अब, आशाको किरण देखिएको छ। अब ढुक्क परियोजना, जसलाई सार्क चेम्बर वुमन इन्टरप्रेनर्स काउन्सिल (SCWEC) नेपालले सन् २०२२ को सेप्टेम्बर १० मा सुरु गरेको हो, यिनै समस्याहरू समाधान गर्न अग्रसर छ। “अब ढुक्क” को अर्थ नै “अब चिन्ता छैन” भन्ने हो, र यो परियोजना महिलाहरूले महिलाहरूको लागि बनाएको समाधान हो।

अब ढुक्क परियोजनाले महिलाहरूलाई किफायती, सुरक्षित, र वातावरणमैत्री स्यानिटरी प्याड उपलब्ध गराउँदैछ। साथै, यसले महिलाहरूलाई महिनावारीको समयमा स्वस्थ, आत्मविश्वासी, र सशक्त जीवन जिउन प्रेरित गर्छ। अब ढुक्क परियोजना केवल स्यानिटरी प्याड वितरणमा सीमित छैन; यसले महिनावारी सम्बन्धी गलत धारणाहरू हटाउन, खुला संवाद गर्न, र महिलाहरूलाई आत्मनिर्भर बनाउन पनि काम गरिरहेको छ। यस परियोजनाले महिलाहरूको जीवनमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउने विश्वास राखेको छ।

तर, अब ढुक्क (Aba Dhukka) को अभियानले यसलाई परिवर्तन गर्ने प्रयास गरिरहेको छ, महिलाद्वारा, महिलाको लागि बनाइएको समाधान– सेवा र उत्पादन ।

समस्या: महिनावारीलाई लिएर भएका अवरोधहरू
नेपालमा महिनावारीसँग सम्बन्धित चुनौतीहरूले धेरै महिलाहरू र युवतीहरूको जीवनमा गम्भीर असर पारिरहेका छन्। यी अवरोधहरूले उनीहरूको शिक्षा, स्वास्थ्य, र सामाजिक सहभागितामा बाधा पुर्‍याउँछन्। यहाँ मुख्य समस्याहरू प्रतिशतसहित प्रस्तुत गरिएको छ:

१. स्वच्छ स्यानिटरी प्याडको अभाव
लगभग ७०% नेपाली युवतीहरूले किफायती र सुरक्षित स्यानिटरी प्याडको अभावमा असुरक्षित साधनहरू जस्तै पुराना कपडा, चिथ्रा, वा पात प्रयोग गर्न बाध्य छन्। यसले संक्रमणको जोखिम बढाउँछ र स्वास्थ्यमा समस्या निम्त्याउँछ।

२. विद्यालय छोड्ने दर
लगभग ३०% युवतीहरूले महिनावारीका कारण विद्यालय जान छोड्छन्। विशेष गरी ग्रामीण क्षेत्रमा, शिक्षा, स्वास्थ्य जानकारी, र उत्पादनहरूको अभावले यो समस्या झन् गम्भीर बनाएको छ।

३. सामाजिक कुरीति, लाजशर्म र अन्धविश्वास
महिनावारीलाई लिएर समाजमा धेरै कुरीति, लाजशर्म, र अन्धविश्वास छन्। उदाहरणका लागि, केही क्षेत्रहरूमा २.५% महिलाहरू अझै पनि चhaupadi (महिनावारीका बेला अलग राखिने चलन) मा बस्न बाध्य छन्, जसले उनीहरूको स्वास्थ्य र सामाजिक जीवनमा नकारात्मक असर पार्दछ।

४. स्वच्छता र स्वास्थ्य सम्बन्धी जानकारीको कमी
धेरै महिलाहरू महिनावारीका बेला स्वच्छता र स्वास्थ्यका बारेमा पर्याप्त जानकारी नपाउँदा संक्रमण र अन्य स्वास्थ्य समस्याहरू बढ्ने खतरा हुन्छ। राष्ट्रिय सर्वेक्षण अनुसार, केवल ६१% महिलाहरूले महिनावारीको समयमा गोप्य ठाउँमा सफा भएर स्यानिटरी सामग्री परिवर्तन गर्न सक्छन्

समाधान: अब ढुक्क परियोजनाले महिनावारीसँग सम्बन्धित चुनौतीहरूलाई प्रभावकारी रूपमा समाधान गर्न चारवटा प्रमुख आयामहरूमा केन्द्रित भएर काम गरिरहेको छ। यी रणनीतिहरूले महिलाहरूलाई सशक्त बनाउने, स्वास्थ्यमा सुधार ल्याउने, र परियोजनाको पारदर्शिता सुनिश्चित गर्ने लक्ष्यलाई आत्मसात् गरेका छन्।

१. जैविक रूपमा विघटन हुने प्याडहरू

• स्थानीय उत्पादन: परियोजनाले महिला उद्यमीहरूलाई सक्षम बनाउँदै स्थानीय स्तरमा सस्तो, सुरक्षित र वातावरणमैत्री स्यानिटरी प्याडहरू उत्पादन गराइरहेको छ।
• रोजगारी सिर्जना: महिलाहरू आफैंले यी प्याडहरू उत्पादन गरेर आम्दानी कमाउँछन् र अरू महिलाहरूलाई पनि रोजगारका अवसर प्रदान गर्छन्। यसले आर्थिक सशक्तिकरणमा ठूलो योगदान पुर्‍याउँछ।

२. ढुक्क दिदी: AI-आधारित शिक्षा

• सहज पहुँच: एसएमएस, व्हाट्सएप, र अफलाइन माध्यमबाट महिलाहरूलाई महिनावारी र रजस्वला स्वास्थ्यसम्बन्धी जानकारी उपलब्ध गराइन्छ।
• सुरक्षित र लाजमर्दो बिना: महिलाहरूलाई लाजशर्म र संकोच बिना प्रश्न सोध्न र जवाफ पाउन सकिने एक सुरक्षित प्लेटफर्म प्रदान गरिन्छ, जसले खुला संवाद र सचेतना फैलाउन मद्दत गर्छ।

३. गाउँगाउँमा सचेतना कार्यक्रम

ग्रामीण गाउँहरूमा महिनावारी र स्वच्छता सम्बन्धी सचेतना कार्यक्रमहरू आयोजना गरिन्छ। यसमा महिलाहरू, युवतीहरू, शिक्षकहरू, र स्थानीय नेताहरूलाई सहभागी गराएर महिनावारीका बारेमा गलत धारणाहरू हटाउने, लाजशर्म कम गर्ने, र खुला संवाद गर्ने वातावरण बनाइन्छ। यसले सामाजिक कुरीतिहरू विरुद्ध लड्न र महिलाहरूलाई आत्मनिर्भर बनाउन मद्दत गर्छ।

३. ब्लकचेन प्रविधि: पारदर्शिता र विश्वास

• ट्र्याकिङ प्रणाली: प्याड वितरण, कार्बन उत्सर्जन, र परियोजनाको प्रभावलाई ट्र्याक गर्न ब्लकचेन प्रविधिको प्रयोग गरिन्छ।
• विश्वास निर्माण: यसले दाताहरू र समुदायबीच पारदर्शिता बढाउँछ र परियोजनामा विश्वास कायम गर्न सहयोग पुर्‍याउँछ।

प्रभाव: के फरक पार्यौं?

स्थानीय उत्पादन:  स्थानीय उत्पादन: महिला उद्यमीहरूद्वारा सस्तो, सुरक्षित र वातावरणमैत्री प्याडअब ढुक्क परियोजनाले स्थानीय स्तरमा महिला उद्यमीहरूलाई सशक्त बनाउँदै स्यानिटरी प्याड उत्पादन गरिरहेको छ।

• रोजगारी र आम्दानी: महिलाहरू आफैंले उत्पादन गरेर बिक्री गर्दा आम्दानी कमाउँछन्, जसले उनीहरूको आर्थिक अवस्था सुधार गर्छ।
• सस्तो र पहुँचयोग्य: स्थानीय उत्पादन भएकाले प्याडहरू सस्तो र सहजै उपलब्ध हुन्छन्, जसले ग्रामीण क्षेत्रका महिलाहरूलाई पनि पहुँच सुनिश्चित गर्छ।
• पर्यावरणमैत्री: जैविक रूपमा विघटन हुने प्याड प्रयोग गर्दा वातावरणमा नकारात्मक असर कम हुन्छ।
• महिला उद्यमीहरूलाई तालिम: महिलाहरूलाई प्याड उत्पादन गर्ने तालिम दिइन्छ, जसले उनीहरूलाई सीप र आत्मविश्वास बढाउँछ।

Mission (उद्देश्य)

English:

• Ensuring every girl and woman has access to affordable, safe, and eco-friendly menstrual products,
• Delivering accurate, stigma-free menstrual health education through AI and digital platforms,
• And creating economic opportunities for women by empowering them as local producers and community leaders.
• We are committed to building a future where periods are never a barrier to health, education, dignity, or opportunity so that no girl or woman is left behind.

नेपाली:

• प्रत्येक किशोरी र महिलालाई सस्तो, सुरक्षित र वातावरणमैत्री स्यानिटरी प्याडको पहुँच सुनिश्चित गर्ने,
• AI र डिजिटल प्लेटफर्ममार्फत सही र लाजशर्मरहित महिनावारी स्वास्थ्य शिक्षा प्रदान गर्ने,
• र महिला उद्यमीहरूलाई स्थानीय स्तरमा उत्पादन र नेतृत्वमा सशक्त बनाउँदै आर्थिक अवसर सिर्जना गर्ने।
  हामी यस्तो भविष्य निर्माण गर्न प्रतिबद्ध छौं, जहाँ महिनावारी कहिल्यै स्वास्थ्य, शिक्षा, सम्मान वा अवसरको बाधा नबनोस्र कुनै पनि किशोरी वा महिला पछि नपरोस्।

Vision (दृष्टिकोण)

English:
A Nepal that transforms generations of shame and silence into strength, confidence, and candid dialogue by ensuring that every woman and girl experiences menstruation with dignity, complete access to safe and reasonably priced products, and a sense of pride. In our ideal society, women lead the way in economic empowerment, health, and education, periods are viewed as normal, and no girl is excluded from school or life due to her menstruation.

नेपाली:
हाम्रो दृष्टिकोण यस्तो नेपाल हो, जहाँ हरेक महिला र किशोरीले महिनावारीलाई सम्पूर्ण गरिमा, सहज पहुँच, र आत्मगौरवका साथ अपनाउँछन्। महिनावारीका विषयमा लाज, कलंक र मौनतालाई हटाएर, यसलाई आत्मबल, आत्मविश्वास र खुला संवादमा रूपान्तरण गरिन्छ। हामी यस्तो समाज चाहन्छौं, जहाँ महिनावारीलाई प्राकृतिक रूपमा स्वीकार गरिन्छ, महिनावारीका कारण कुनै पनि किशोरीले विद्यालय वा जीवनका अवसरहरू गुमाउन नपरोस्, र महिलाहरू शिक्षा, स्वास्थ्य तथा आर्थिक सशक्तिकरणमा अगाडि बढून्

Our mission to enhance menstruation health in Nepal is based on strong fundamental values at Aba Dhukka. Beyond merely being concepts, these values influence every choice we make, every alliance we establish, and every action we conduct. They reflect our values, identity, and desire to create a lasting impact on women and girls in Nepal.

Our beliefs serve as a compass for everything we do, enabling us to bring about genuine change and a better, more promising future for all.

1. Empowerment Through Inclusion (सशक्तिकरण र समावेशीता)

We believe that “by the women, for the women” has a powerful impact. This indicates that we actively offer local women with the chance to become educators, producers, and community leaders. Women are at the core of our work, impacting solutions and motivating others; they are not simply consumers.

• Economic Independence: We assist women in earning their own money and achieving financial independence by involving them in pad manufacture, training, and volunteering in the community.
• Social Inclusion: To ensure that no one is left behind, we ensure that women from all castes, backgrounds, and geographical areas are included.
• Leadership: Women set an example for the future generation, teach others, and spearhead awareness efforts.

2. Sustainable Solutions (टिकाऊ उपाय)

We are dedicated to protecting the environment and people.

• Eco-Friendly Products: Pure cotton and other biodegradable ingredients are used to make our pads. For even more environmentally friendly solutions, we are also trying to incorporate banana fiber.
• Green Packaging: To cut down on waste and pollution, we use packaging that is recyclable or compostable.
• Long-Term Effect: Sustainability, in our opinion, cannot be compromised. From obtaining resources to distributing them, every stage is planned to reduce environmental damage and guarantee that our solutions endure for upcoming generations.

3. Breaking Taboos with Education (शिक्षा द्वारा कुरीति तोड्ने)

We think that dispelling negative taboos and eradicating the stigma associated with menstruation requires education.

• Open Communication: We promote open, shame-free discussions about periods in communities, schools, and households.
• AI-Driven Learning: Even in rural locations where information is difficult to locate, our “Dhukka Didi” platform uses AI to provide accurate, clear information regarding menstrual health.
• Encouraging Everyone: We educate not just girls and women but also boys, parents, and educators, assisting everyone in realizing that menstruation is normal and not a cause for shame.
• We encourage women and girls to live healthy, empowered lives by providing them with education.

4. Integrity & Transparency (ईमान्दारी र पारदर्शिता)

We think that genuine and long-lasting transformation starts with trust.

• Blockchain Tracking: To make sure resources reach the people who need them the most, we employ cutting-edge technology to monitor each pad that is made and distributed.
• Ethical Practices: From our financial operations to our community service, we are dedicated to integrity and responsibility in all that we do.
• Measurable Impact: We track and report every rupee donated and action taken so that our supporters and partners can see the actual impact they are having.
  This openness guarantees that we constantly adhere to our mission and fosters trust among partners, funders, and communities.

5. Local Roots, Global Vision (स्थानीय सोच, अन्तर्राष्ट्रिय दृष्टिकोण)

Although we take pride in our Nepali heritage, we have aspirations that transcend national boundaries.

• Utilizing Local Resources: To develop solutions that genuinely suit our communities, we make use of local talent, resources, and expertise.
• We strive for global standards, which means that our work is of the best caliber in terms of equity, product quality, and health.
• Inspiring Change Worldwide: We believe that our model will spur comparable change in other nations, establishing menstrual dignity as a worldwide movement.
  We think we may have an impact not only in Nepal but also globally if we start locally and think globally.

तपाईं पनि सहभागी हुन सक्नुहुन्छ!

Aba Dhukka को अभियानमा सहभागी भई, तपाईंले आफ्नै समुदायमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन सक्नुहुन्छ। यहाँ सहभागी हुन सकिने तीन सरल तर प्रभावकारी तरिकाहरू छन्:

आफ्नो समुदायमा प्याड बनाउन सिक्नुहोस्।
यदि तपाईंले आफ्नो गाउँ वा शहरमा Aba Dhukka को उत्पादन इकाई सुरु गर्नुहुन्छ भने, तपाईंले स्थानीय महिलाहरूलाई रोजगारी र सीप सिक्ने अवसर दिनुहुन्छ। यसले महिलाहरूलाई आर्थिक रूपमा आत्मनिर्भर बनाउँछ र समुदायमा सुरक्षित, सस्तो तथा वातावरणमैत्री प्याडको सहज पहुँच सुनिश्चित गर्छ।
कसरी सुरु गर्ने?

• Aba Dhukka बाट तालिम लिनुहोस्
• आवश्यक सामग्री र उपकरणहरू प्राप्त गर्नुहोस्
• आफ्नै उत्पादन समूह बनाउनुहोस्
• स्थानीय विद्यालय, स्वास्थ्य संस्था र महिलाहरूलाई प्याड आपूर्ति गर्नुहोस्

निष्कर्ष

महिनावारी प्राकृतिक प्रक्रिया हो—लाज मान्नुपर्ने, लुकाउनुपर्ने वा डराउनुपर्ने कुनै कुरा होइन।
अब ढुक्क अभियानले यही सन्देशलाई व्यवहारमा उतार्दै, महिनावारी सम्बन्धी कुरीति, लाजशर्म र कलंक विरुद्ध खुलेर आवाज उठाइरहेको छ। महिलाहरू अब आफ्नो अधिकार, स्वास्थ्य र गरिमाका लागि एकजुट भएर उभिन थालेका छन्।
यो अभियानले नारीहरूलाई आत्मविश्वासी, सशक्त र स्वावलम्बी बनाउँदै, उनीहरूको जीवनमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याइरहेको छ।

अब तपाईंको सानो कदमले ठूलो परिवर्तन ल्याउन सक्छ।
साथ दिनुहोस्म हिनावारीलाई सामान्य र सम्मानजनक बनाउने यो अभियानमा सहभागी बन्नुहोस्।
संवाद गर्नुहोस्खु ला रूपमा कुरा गरौं, सही जानकारी फैलाऔं।
परिवर्तनको लागि सहभागी बनौं आफ्नो समुदायमा, परिवारमा र आफैंमा परिवर्तन ल्याऔं।

महिनावारी लाजको होइन, गर्वको कुरा हो।
अब ढुक्कसँग, महिलाहरू ढुक्क छन्।

https://www.youtube.com/@abadhukka